Rối loạn nhận thức (CD) là một dạng rối loạn sức khỏe tâm thần chủ yếu ảnh hưởng đến khả năng nhận thức của người bệnh. Đối với bất kỳ rối loạn nhận thức nào thì bệnh nhân cũng cần được tập luyện phục hồi chức năng kể cả các nguyên nhân do tổn thương não bộ.
Các tổn thương não gây rối loạn nhận thức
1. Tai biến mạch máu não (đột quỵ não)
Là tình trạng việc cung cấp máu lên não bị ngưng trệ khiến một khu vực não bộ không được máu đến nuôi dưỡng, hậu quả là các tế bào thần kinh bị hoại tử. Nếu khu vực tổn thương đảm nhận vai trò nhận thức thì các rối loạn nhận thức sẽ xảy ra trên bệnh nhân này tùy thuộc vào mức độ tai biến
2. Chấn thương sọ não
Có thể do tai nạn giao thông, tai nạn lao động hay bạo lực khiến hộp sọ bị va chạm mạnh, nứt vỡ hoặc thậm chí xuyên thủng gây đứt các đường dẫn truyền thần kinh và cuối cùng là gây ra bệnh CD.
3. Thoái hóa tế bào thần kinh não
Thường gặp nhất là bệnh Alzheimer. Các tế bào thần kinh bị phá hủy từ từ gây ra các dấu hiệu về suy giảm nhận thức từ nhẹ đến nặng theo thời gian
4. Thiểu năng tuần hoàn não
Là tình trạng thiếu máu cung cấp cho não nguyên nhân chính do xơ vữa động mạch nuôi não, co cứng các cơ vùng cổ gáy gây cản trở máu lưu thông lên não
5. Các bệnh lý khác
Như viêm não, viêm màng não, u não,…. Là các bệnh lý có thể để lại di chứng não gây mất nhận thức cho bệnh nhân nếu không được cấp cứu và chăm sóc đúng cách
Xem thêm: Có nên uống hoạt huyết dưỡng não không?
Biểu hiện bệnh rối loạn nhận thức
1. Suy giảm trí nhớ
Ở mức độ nhẹ người bệnh thường hay quên trong công việc sinh hoạt hàng ngày như quên chìa khóa, quên kế hoạch trong ngày,… nhưng ở mức độ nặng có thể gây ra suy giảm trí nhớ tức thì, nói trước quên sau hay quên những kiến thức đã biết từ trước và kỹ năng đã từng có
2. Rối loạn định hướng không – thời gian
Người bệnh thường định hướng không gian rất kém, thường đi lạc và không nhớ các địa điểm quen thuộc, không xác định được các mốc thời gian trong ngày
3. Rối loạn ngôn ngữ
Bệnh nhân gặp khó khăn trong việc diễn đạt, dùng từ lặp đi lặp lại, không gọi tên được các đồ vật quen thuộc hoặc gặp khó khăn trong việc nắm bắt thông tin bên ngoài qua ngôn ngữ
4. Rối loạn trong thao tác
Bệnh nhân rối loạn nhận thức thường khá vụng về, có thể mất kỹ năng sử dụng các công cụ quen thuộc hay thậm chí là mất kỹ năng tự chăm sóc bản thân như: tắm rửa, tự mặc quần áo,…
5. Ảo giác – hoang tưởng
Bệnh nhân có thể nhìn thấy những ảo ảnh hay nghe các âm thanh không có thật, có những cảm giác kỳ lạ trên da hoặc người thấy mùi lạ. Bệnh nhân thường có cảm xúc bồn chồn, lo âu.
Xem thêm: Thoái hóa não xảy ra ở độ tuổi nào?
Cách phòng tránh
1. Chế độ dinh dưỡng hợp lý
Một chế độ dinh dưỡng hợp lý là yếu tố vô cùng quan trọng để phòng tránh CD cho người bệnh. Bổ sung dinh dưỡng giúp nuôi dưỡng các tế bào não, hình thành liên kết dẫn truyền thần kinh mới sẽ giúp kiểm soát các biến chứng suy giảm về nhận thức.
Cụ thể, các lưu ý trong khẩu phần ăn của người bệnh cần được tuân thủ như sau:
– Các loại thực phẩm trong khẩu phần ăn hàng ngày cần được đảm bảo thay đổi đa dạng
– Hạn chế muối và tinh bột trong đồ ăn, thức uống của người bệnh
– Tăng cường bổ sung đầy đủ các nhóm chất: đạm từ thịt, cá, trứng, sữa, vitamin, chất xơ từ rau, củ, trái cây,… và các khoáng chất vi lượng cần thiết khác.
Bên cạnh đó, bữa ăn nên được chia nhỏ, không nên cho người bệnh sử dụng lượng đồ ăn quá nhiều trong 1 lần gây khó tiêu. Thức ăn cho bệnh nhân nên được chế biến ở dạng soup, mềm, lỏng và dễ tiêu hóa.
2. Chế độ sinh hoạt và tập luyện khoa học
Cơ thể người bệnh sau các chấn thương hay bệnh lý về não cần có thời gian phục hồi. Vì thế, tạo dựng cho người bệnh một thời gian biểu ăn, ngủ, nghỉ, tập luyện thích hợp là biện pháp phòng tránh rối loạn nhận thức hiệu quả.
Việc này vừa giúp cơ thể khỏe mạnh hơn, vừa giúp tránh các biến chứng xấu do di chứng não và người bệnh có thể phục hồi nhanh hơn.
Người bệnh nên được thực hiện các bài tập trị liệu phù hợp với tần suất hợp lý theo sự hướng dẫn của gia đình và các chuyên gia, các bài tập nên được thực hiện một cách toàn diện với các chức năng khác nhau trên cơ thể, đồng thời duy trì tập luyện đều đặn hàng tuần để đạt hiệu quả cao nhất trong việc phòng tránh bệnh.
Xem thêm: 6 loại thực phẩm không tốt cho não bạn nên tránh xa
Kết luận
Việc kết hợp tập luyện tăng cường sức khỏe và bổ sung dinh dưỡng sẽ giúp người bệnh không chỉ phòng tránh rối loạn nhận thức mà còn phòng tránh tái phát các bệnh lý đã gặp phải trước đó. Từ đó người bệnh có thể sớm hồi phục và quay trở lại cuộc sống bình thường. Chúc các bạn luôn có một sức khỏe tốt.