Huyết áp cao là bệnh lý mạn tính phổ biến và mọi người hay gọi nó là “kẻ giết người thầm lặng” bởi có những biểu hiện thầm lặng, người bệnh hầu như không nhận ra những dấu hiệu của của bệnh. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về bệnh lý này cũng như những biểu hiện huyết áp cao là gì?
Huyết áp là gì?
Huyết áp là áp lực của mạch máu lên thành động mạch. Huyết áp thì bằng cung lượng tim nhân với sức cản ngoại vi từ công thức này ta có thể biết được những yếu tố làm tăng giảm huyết áp.
Theo Bộ Y tế, một người có mức huyết áp bình thường nếu số đo huyết áp dưới 120/80 mmHg, cho thấy người đó đang có sức khỏe tốt, máu lưu thông đều và tốc độ bơm máu trung bình. Cụ thể về các chỉ số huyết áp như sau:
– Huyết áp bình thường: Đối với người lớn, huyết áp tâm thu dưới 120mmHg và huyết áp tâm trương dưới 80mmHg thì được gọi là huyết áp bình thường.
– Huyết áp cao: Khi huyết áp tâm thu từ 140 mmHg trở lên hoặc huyết áp tâm trương từ 90 mmHg trở lên thì chẩn đoán mắc bệnh.
– Tiền cao huyết áp: Giá trị nằm giữa huyết áp bình thường và cao huyết áp (Huyết áp tâm thu từ 120-139 mmHg hoặc huyết áp tâm trương từ 80-89 mmHg).
– Huyết áp thấp (Hạ huyết áp): huyết áp thấp được chẩn đoán khi huyết áp tâm thu dưới 100 mmHg.
Nguyên nhân huyết áp cao
1. Tiền sử gia đình
Cao huyết áp có tính chất di truyền, nếu trong gia đình bạn có người bị vấn đề huyết áp thì khả năng mắc bệnh cũng cao hơn.
2. Độ tuổi
Cao huyết áp được xếp vào nhóm bệnh “lão hóa”, nghĩa là bệnh thường gặp ở những người cao tuổi từ 45 tuổi trở lên. Tuy nhiên hiện nay, căn bệnh này đang có xu hướng trẻ hóa, rất nhiều người trẻ mắc bệnh nhưng chủ quan không thăm khám, điều trị gây nhiều hệ lụy cho sức khỏe sau này.
3. Căng thẳng, stress
Yếu tố tinh thần này là nguyên nhân gây tăng huyết áp tạm thời, nếu stress kéo dài, bạn không chỉ phải đối mặt với tình trạng cao huyết áp mà tiêu hóa, tim mạch cũng bị ảnh hưởng.
4. Hút thuốc lá
Hút thuốc lá không chỉ gây tăng huyết áp mà những chất độc hại trong khói thuốc còn làm hẹp động mạch, phá hủy thành mạch máu và tăng nguy cơ biến chứng tim mạch. Đặc biệt, tình trạng này xảy ra cả ở người hút thuốc lá trực tiếp lẫn hút thuốc lá thụ động.
5. Ít vận động
Những người ít vận động dễ bị béo phì, tích tụ cholesterol và mỡ thừa, hơn nữa cũng có xu hướng cao huyết áp hơn người bình thường. Điều này rất nguy hiểm, vấn đề sức khỏe có thể chưa xuất hiện ngay bây giờ nhưng khi bạn lớn tuổi, tình trạng bệnh sẽ tiến triển rất nhanh và phức tạp.
6. Uống nhiều rượu bia
Nếu nạp vào cơ thể lượng cồn vừa đủ sẽ tốt cho sức khỏe, tuy nhiên nếu lạm dụng, chúng sẽ gây cao huyết áp cũng những bệnh tim mạch liên quan. Vì thế dù bạn đã gặp các vấn đề về bệnh huyết áp hay chưa cũng cần kiểm soát lượng bia rượu tiêu thụ để đảm bảo sức khỏe tốt nhất.
7. Một số nguyên nhân khác
Như chứng ngưng thở khi ngủ, bệnh tuyến giáp, u tuyến thượng thận, tăng sản thượng thận bẩm sinh, hội chứng Cushing, bệnh tiểu đường… Những bệnh lý này làm thay đổi cách cơ thể điều chỉnh lượng nước, muối và nồng độ hormon tham gia điều hòa huyết áp gây ra tăng huyết áp thứ phát.
Xem thêm: Tại sao bạn lại mắc bệnh tăng huyết áp?
Biểu hiện huyết áp cao
Triệu chứng huyết áp cao thường diễn biến thầm lặng, ít khi biểu hiện rõ ràng nhưng những biến chứng mà gây ra thì rất nặng nề. Nhiều người khi đi khám một bệnh khác hoặc khám định kỳ mới phát hiện cao huyết áp, trong khi trước đó không hề nhận thấy bất kỳ biểu hiện nào.
Một số trường hợp có thể có các triệu chứng thoáng qua như nhức đầu, hoa mắt, chóng mặt, ù tai, mất ngủ nhẹ,… Một số bệnh nhân khác có biểu hiện tăng huyết áp dữ dội hơn, chẳng hạn như đau nhói vùng tim, suy giảm thị lực, thở gấp, mặt đỏ bừng, da tái xanh, nôn ói, hồi hộp, đánh trống ngực, hốt hoảng.
Cách phòng ngừa
1. Xây dựng lối sống lành mạnh
Có lối sống lành mạnh và khoa học sẽ giúp bạn kiểm soát mức huyết áp tốt hơn. Theo đó, người bệnh cần dành thời gian thư giãn, nghỉ ngơi điều độ, tránh lo âu, làm việc quá sức, căng thẳng thần kinh và bị lạnh đột ngột.
Ngoài ra, người bệnh cũng cần tăng cường các hoạt động thể chất như đi bộ, tập các bài tập vận động vừa phải 30 – 60 phút mỗi ngày.
2. Duy trì cân nặng lý tưởng
Cố gắng giữ chỉ số khối cơ thể (BMI) từ 18,5 đến 22,9. Nếu béo phì cần tích cực giảm cân, đạt được cân nặng lý tưởng.
3. Chế độ ăn uống hợp lý
Người bệnh cao huyết áp khuyến khích ăn nhóm thực phẩm giàu chất xơ: gạo lứt, rau xanh, quả chín. Nên ăn quả chín dạng miếng/múi, không ép/xay hay vắt lấy nước để tăng cường chất xơ. Nên ăn các loại thực phẩm nhiều acid béo omega 3: cá hồi, cá thu…
Đặc biệt, không nên ăn mỡ, nội tạng động vật, các loại sản phẩm chế biến sẵn: cá hộp, thịt muối, dưa cà muối, các món kho, rim, muối, các loại nước sốt, nước chấm mặn… Không uống các loại đồ uống có cồn: bia, rượu…
Xem thêm: Như thế nào là chế độ ăn uống hợp lý?
Lưu ý, những đối tượng bị cao huyết áp cần được cấp cứu ngay, người bệnh cần điều trị tại phòng cấp cứu hoặc phòng chăm sóc đặc biệt.
Kết luận
Trên đây là những nguyên nhân và biểu hiện huyết áp cao mà bệnh nhân có thể gặp phải. Điều nguy hiểm của căn bệnh này đó là triệu chứng bệnh không rõ ràng, khó nhận biết, nó phá hủy âm thầm mạch máu. Ở Việt Nam, đây cũng là một bệnh lý phổ biến ở đối tượng tuổi trung niên và cao tuổi. Vì thế, theo dõi huyết áp thường xuyên và áp dụng chế độ sinh hoạt lành mạnh là cách tốt nhất để chúng ta phòng ngừa bệnh.