Khi chúng ta nói, có những kích thích tác động vào các bộ phận cảm thụ của lưỡi, môi, má và thanh quản. Các kích thích đó theo cơ quan phân tích lời nói đến vùng phân tích vận động của lời nói. Khi các bộ phận này không phối hợp được thật tốt với nhau thì lời nói phát ra sẽ khó khăn và sinh ra tật nói lắp hay còn gọi là nói cà lăm.
Nguyên nhân nói lắp
1. Nguyên nhân bên trong
Do yếu tố di truyền, chiếm 1/3 trường hợp: nói lắp có xu hướng di truyền trong gia đình. Nguyên nhân bẩm sinh do hệ thần kinh thực vật dễ bị kích thích.
2. Nguyên nhân bên ngoài
Môi trường sống ảnh hưởng rất nhiều đến tình trạng nói cà lăm, đặc biệt biểu hiện này thường tìm thấy ở trẻ em:
• Thói quen từ giai đoạn học nói: nói cà lăm từ nhỏ không được chỉnh sửa, biến thành thói quen nói cà lăm ở tuổi trưởng thành.
• Mặc cảm tâm lý kéo dài: Nói cà lăm là phương tiện che lấp một số khó khăn về tư duy, hoặc tâm lý e ngại người lạ.
• Chấn thương sơ sinh: Đối với những ca sinh khó phải dùng forceps kẹp vào đầu thai nhi để lôi ra khỏi bụng mẹ hoặc với trẻ nhỏ bị ngã va đầu vào vật cứng gây tổn thương vùng ngôn ngữ Broca. Các yếu tố trên ảnh hưởng nhất định lên khả năng ngôn ngữ của trẻ.
• Bệnh nhân mắc phải một bệnh ở não bộ hoặc màng não như viêm não, viêm màng não,… sau khi điều trị khỏi đã để lại di chứng ở vùng ngôn ngữ.
• Một số bệnh lý của cơ quan phát âm: nghe kém, cử động miệng khó, dị tật của cơ quan phát âm…
Triệu chứng bệnh nói cà lăm
Nói lắp có thể biểu hiện khác nhau ở mỗi người và tình trạng bệnh của từng người cũng khác nhau. Các triệu chứng thường gặp khi bị cà lăm là:
– Khi nói một từ, một câu hay một đoạn cảm thấy rất khó khăn.
– Kéo dài một từ hoặc phát âm từ đó quá lâu.
– Thường hay phát ra từ “um” nếu đang chuẩn bị nói một từ khó phát âm tiếp theo
– Căng cứng cả mặt, cổ và người để phát âm được một từ nào đó.
– Đang nói có thể ngắt, nghỉ ở bất kỳ vị trí nào của phát ngôn: ở âm đầu từ, nhắc lại một từ, nhắc lại một đoạn… hoặc nghỉ lấy hơi giữa chừng.
– Hay lo lắng khi đang nói chuyện.
– Hạn chế trong giao tiếp.
Khi nói cà lắp có thể kèm theo các cử chỉ: Chớp mắt liên tục, rung hàm, rung môi, giật cơ mặt, co giật phần đầu, nắm chặt tay lại,…
Tình trạng nói cà lăm trở nên tồi tệ hơn khi người bệnh cảm thấy mệt mỏi, lo lắng, áp lực, thiếu tự tin đối với bản thân, nói chuyện với người lạ. Tuy nhiên, khi nói chuyện với bản thân hoặc một người bạn thân thiết thì người bệnh lại nói chuyện bình thường trôi chảy.
Đối tượng hay bị bệnh nói lắp
Nói cà lăm có thể xảy ra ở bất cứ người nào: từ già đến trẻ, từ nam đến nữ, tuy nhiên đối tượng thường hay gặp nhất là trẻ em từ 2 đến 5 tuổi, đặc biệt là những trẻ em đang tập nói. Trẻ nam dễ bị nói lắp hơn trẻ nữ.
Theo thống kê, thế giới có khoảng 70 triệu người nói lắp. Nam giới được xác định là bị ảnh hưởng bởi nói lắp cao xấp xỉ 4 đến 5 lần so với nữ giới.
Cách chữa nói lắp triệt để cho mọi người
1. Nói chậm nhưng mạnh dạn để chữa trị nói lắp
Giữ tâm bình, thái độ hòa nhã và cố gắng phát âm thật chậm, tự nhiên chính là cách chữa nói lắp đầu tiên. Mẹo cho bạn là nên chia lời nói thành từng ý nhỏ đơn giản. Mỗi khi nói bạn chỉ nói ý nhỏ, nhưng nhớ là các câu nói phải nối với nhau. Cuối cùng, hãy tập trung tinh thần vào tiết tấu và âm luật của câu thì bạn dần rồi cũng sẽ nói tự nhiên hơn được thôi.
2. Tập đọc to rõ, ít nhất 1 lần mỗi ngày
Mỗi ngày chúng ta nên dành ra khoảng 50 – 60 phút để chuẩn bị những bài tập đọc từ dễ cho đến khó. Để thực hành cách chữa nói lắp này, đầu tiên bạn phải đọc cho chính mình nghe trước đã. Sau đó thì chúng ta mới dần mở rộng phạm vi ra và đọc trước bạn bè, người thân.
Một khi đã có tiến bộ nhiều thì người bệnh có thể biểu diễn văn nghệ hoặc ngâm thơ trước mặt đám đông để khắc phục tình trạng tâm lý. Đây chính là cách chữa bệnh nói lắp nhắc nhở người mắc phải tự tin hơn. Để họ có thể vừa thể hiện giữa chốn đông người vừa khắc phục trở ngại ngôn ngữ và phục hồi tâm lý.
3. Chữa trị nói lắp bằng tập nói trước gương
Chiếc gương là người bạn quen thuộc với mọi người. Đứng trước nó, chúng ta khó lòng nào che giấu được mọi khuyết điểm của bản thân. Cũng bởi thế mà tập nói trước gương là một cách chữa trị nói cà lăm được nhiều người chọn. Nhờ nó mà chúng ta có thể tự mình điều chỉnh các sơ sót cũng như hoàn thiện cách nói hơn. Đặc biệt nếu muốn phương pháp này có hiệu quả dứt điểm thì bạn phải kiên trì luyện tập hằng ngày.
4. Luyện tập thể dục thể thao và điều tiết hơi thở
Biết điều tiết hơi thở và có sức khỏe ổn định cũng là một yếu tố then chốt trong quá trình nói của bản thân. Bởi khi chúng ta không biết cách thở thì nói cũng dễ bị hụt hơi, mất tiếng. Hơn nữa còn không đủ sức để trình bày một vấn đề dài.
Chính vì vậy, để bệnh được điều trị hiệu quả bạn nên dành thời gian tập thể dục nhẹ mỗi buổi sáng. Cho dù bận rộn thế nào thì cũng phải học cách điều chỉnh hơi thở thông qua bài tập này. Về lâu dài chúng ta có thể kết hợp thêm những bài đọc trong khi tập tùy theo sức của bản thân.
Để nói lắp được điều trị một cách hiệu quả bạn nên dành nhiều thời gian để thực hiện những cách trên. Bởi thời gian sẽ giúp xóa nhòa các thói quen nói năng cũ. Đừng vội đốt cháy giai đoạn nếu bạn chưa thấy hiệu quả đến ngay, cứ từ từ luyện tập thì bệnh cũng sẽ hết.
Fanpage Facebook: Hotchland Nutrition
Theo dõi fanpage Hotchland để cập nhật, giải đáp thông tin về sức khỏe hiệu quả nhất!
Hotchland Nutrition vì sức khỏe của bạn và những người thân yêu